Rada Najwyższa Narodowa

Tymczasem RZT dożywała swych ostatnich dni. Rządy jej, nie pozbawione sukcesów w trudnych początkach powstania, zapisały się negatywnie przy decyzjach w podstawowych kwestiach społecznych. RZT zaciekle zwalczała lewicę powstańczą, starała się stłumić patriotyczny ruch ludowy w mieście, przez co pozbawiła powstanie siły i dynamizmu. Zaprzepaszczono w Warszawie wielką wartość, jaką wnieść mógł do walki ruch ludowy, coś z mądrości Komuny miasta Paryża przepadło w kunktatorskiej polityce RZT. Źle również zaznaczyły się jej rządy w sprawie chłopskiej. Zwlekały i zwlekały władze warszawskie z ogłoszeniem uniwersału połanieckiego, który Kościuszko wydał 7 maja, i nie zdecydowały się na to aż do końca swego istnienia. Był bowiem uniwersał zbyt radykalny, aby konserwatyści mogli się w nim dopatrzyć twórczej siły zmierzającej do związania chłopa z powstaniem. Niezbyt fortunnie wypadł również udział władz warszawskich w zbrojeniu Mazowsza i Podlasia i organizowaniu tam pospolitego ruszenia. Szlachta sabotująca zarządzenia powstańcze w sprawie powszechnego zbrojenia, dostawienia rekruta czy dostarczenia żywności znajdowała w Warszawie orędowników, którzy brali w obronę jej samolubne i oportunistyczne stanowisko.